Parada sahtecilik takibi şikayete bağlı mı ?

Kısa cevap: Parada sahtecilik takibi şikâyete bağlı değil; savcılık re’sen (kendiliğinden) soruşturur ve kovuşturur.

Parada Sahtecilik Takibi Şikâyete Bağlı mı? Güvenin Ekonomisi, Hukukun Nabzı

Bir kafede arkadaşlarla koyu bir sohbetteyiz; biri “Cüzdana bir baktım, meğer para sahteymiş!” diyor. Hepimiz aynı soruya kilitleniyoruz: “Peki bu iş şikâyetle mi yürür, yoksa devlet kendi kendine mi devreye girer?” Gelin, köklerine inelim; bugünü konuşalım; yarına aklımızda sağlam bir pusulayla çıkalım.

Kısa ve Net: Şikâyete Tabi Değil, Re’sen Takip

Türk Ceza Kanunu’nda parada sahtecilik (TCK m.197) “kamu güvenine karşı suçlar” arasında yer alır. Bu yüzden şikâyete bağlı değildir; savcılık şikâyet olmasa da harekete geçer, şikâyetten vazgeçme de süreci düşürmez. Kamu güvenini ilgilendirdiği için sistem otomatik çalışır. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

Köken: TCK 197 Neyi Söylüyor?

Mevzuat, sahte parayı üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişiye ağır hapis ve adlî para cezası öngörür. Ayrıca sahte parayı bilerek kabul etmek başlı başına suçtur; sahteliğini bilmeden kabul edip sonradan bunu bilerek dolaşıma veren için de ayrıca yaptırım düzenlenmiştir. :contentReference[oaicite:1]{index=1}

“Kamu Güvenine Karşı Suç” Olmasının Anlamı

Paranın “güven” ile çalıştığını unutmayalım: Cebimizdeki kâğıt parça, toplumun ortak mutabakatıyla değer taşır. O mutabakata saldırı, tek tek alıcı-satıcıyı değil, oyunun tamamını bozar. İşte bu nedenle kanun koyucu, şikâyeti beklemeden devreye girer ve kamu adına soruşturur. Akademik literatür de TCK 197’yi bu başlık altında inceler. :contentReference[oaicite:2]{index=2}

Bugün: Sahte Parayla Karşılaşınca Yol Haritası

Adım Adım Ne Yapmalı?

Bir banknottan şüphelendiniz; “Üfleyip tozunu almak” yetmez. Merkez Bankası’nın önerisi net: Güvenlik özelliklerini kontrol edin; gerçek banknotla karşılaştırın; yazı yazmayın, yırtmayın; nereden/kimden alındığı bilgileriyle en yakın Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa teslim edin (155/156). Bu ihbarlar, bir şebekenin ortaya çıkarılmasında kritik olabilir. :contentReference[oaicite:3]{index=3}

“Ben Bilmiyordum” Diyenler İçin İnce Çizgi

Kanun, “sahteliğini bilmeden kabul” ile “öğrendikten sonra bilerek tedavüle koyma”yı ayırır. İlkinde kusur aranmaz; ikincisi ise ayrıca cezalandırılır (TCK 197/3). Bu ayrım, gündelik hayatta “elime geçti ama öğrendim, şimdi ne yapmalıyım?” sorusunun hukuktaki karşılığıdır. :contentReference[oaicite:4]{index=4}

Gözünüzün Önünde Üretiliyorsa?

Diyelim ki bir atölyede kalıp, boya, kâğıt, basım—her şey gözünüzün önünde. “Devam eden” bir suçla karşı karşıyaysanız, yetkililere bildirmemek ayrıca “suçu bildirmeme” (TCK 278) kapsamında sorun yaratabilir. Bu madde, özellikle “işlenmekte olan” suçlar için devreye girer. :contentReference[oaicite:5]{index=5}

Ekosistem: Sadece Cüzdan Meselesi Değil

Banka, Merkez Bankası ve “Resmî Bilirkişi”

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, banknot sahteciliğinde resmî bilirkişidir. Bankalar ve kollukla koordineli yürüyen süreç, piyasadaki güveni korumayı amaçlar. Piyasada artan şüpheli vakalarda, Merkez Bankası ve adli merciler eşgüdüm içinde aksiyon alındığını da zaman zaman duyurur. :contentReference[oaicite:6]{index=6}

Uzlaşma? Şikâyetten Vazgeçme?

Parada sahtecilik uzlaştırma kapsamına girmez; faille mağdur arasında uzlaşma prosedürü işletilemez. Şikâyete bağlı olmadığı için şikâyetten vazgeçme de davayı düşürmez. Bu, kamu yararı odaklı dizaynın doğal sonucudur. :contentReference[oaicite:7]{index=7}

“Kripto” veya “Paraya Eşit Değerler” Tartışması

TCK 197, “kanunen tedavülde bulunan para”yı hedef alır. Bu çerçeve; devletin ihraç ettiği para ile “paraya eşit sayılan değerler” (TCK 198) alanını kapsar. Kripto varlıklar ise mevzuatta farklı başlıklarda tartışılır; doğrudan TCK 197 kapsamına girmeyebilir. Güncel uygulamada ana eksen, resmî para ve ona eş değer sayılan kıymetlerdir. :contentReference[oaicite:8]{index=8}

Yarın: Dijital Çağda “Gerçeklik” Nasıl Korunacak?

CBDC ve Banknotun Dijital İkizi

Merkez bankası dijital paraları (CBDC) hayatımıza daha çok girdikçe, “banknotun sahteciliği” yer yer “dijital belirtecin kopyası” tartışmasına evrilecek. Ancak prensip aynı: sistemin çalışması güvene dayanır; güvenin zedelenmesi, ödeme ağının sinir sistemine saldırı demektir. Bu nedenle “re’sen takip” mantığının, dijital çağda da farklı enstrümanlarla sürdüğünü/süreceğini öngörebiliriz. (Bugün kâğıt banknotta Merkez Bankası resmî bilirkişi; yarın dijital tokenin doğrulamasında da benzer merkezî referanslar kaçınılmaz görünüyor.) :contentReference[oaicite:9]{index=9}

Güvenin Çoklu Cephesi: Fiziksel, Dijital, Davranışsal

Sahte para sadece fiziksel bir sorun değil; sahte kimlik, sahte belge, sahte içerik dalgasıyla birlikte “güven katmanları”nı test ediyor. Hukuk bu yüzden kamu menfaati merkezli ve proaktif kalmak zorunda. Re’sen takip, bu genişleyen savaş alanında ilk savunma hattı.

Son Söz: Cebimizdeki Kâğıttan Çok Daha Fazlası

Parada sahtecilik takibi şikâyete bağlı değil; çünkü mesele bir cüzdanın değil, oyunun kurallarının korunması. Şüpheli banknota denk gelirseniz, güvenlik özelliklerini kontrol edin, müdahale etmeyin, kaynak bilgisini not edin ve adli mercilere teslim edin. Böylece yalnız paranızı değil, hepimizin ortak güvencesini savunmuş olursunuz. :contentReference[oaicite:10]{index=10}

Yorum Köşesi

Siz olsaydınız güveni korumak için hangi teknolojik önlemi öne çıkarırdınız: gelişmiş banknot güvenlik öğeleri mi, dijital doğrulama altyapıları mı, ikisini buluşturan hibrit modeller mi? Yorumlarda buluşalım; gerçek fikirlerle.

::contentReference[oaicite:11]{index=11}